آسیب شناسی معنویات نوپدید
(استاد یعقوب قمری شریف آبادی)
کتاب، آینهای تمامنما از نوع اندیشه و روح نویسنده است و خوانندگان با مطالعه هر کتاب در حقیقت، فروغ هدایت و یا ظلمت ضلالت را در صحیفه وجود خویشتن ترسیم میکنند و طریق صعود یا هبوط را میپیمایند. امروزه به موازات تولید و انتشار کتابهای مفید و سازنده، شاهد رشد فزاینده چاپ و نشر کتابها و آثاری هستیم که به صورت تألیف و یا ترجمه، معنویتهای نوظهور و افکار و اندیشههای وارداتی در حوزه علوم روحی - روانی را در قالب الفاظ و عبارات جذاب، از گوشه و کنار جهان به سوی جوامع اسلامی سرازیر میکنند.
اگرچه به بیان نبوی «اطلبو العلم و لو بالصین؛(7) علم را طلب کنید، هر چند در چین باشد»، استفاده از علوم و فنون و معارف اندیشمندان جوامع دیگر، امری پسندیده و ممدوح است، اما نویسنده سطور حاضر به تجربه این حقیقت را دریافته که مطالعه آثار آنها با عشق و ایمان بهخصوص کتابهای اعتقادی و روحی بدون بهرهمندی از راهنمایی معنوی صاحبان کمال و جمال و برخورداری از موازین حق و رهنمودهای بیدارگر کاملان وادی معرفت، موجب میگردد که خوانندگان از روح صاحب کتاب که در جایجای آن حضور دارد، تأثیر پذیرفته، چه بسا به تزلزل و سستی در دین و مذهب خود دچار شوند و در هجمههای معنوی و فرهنگی، سرمایه دینی و الهی خویش را ببازند و قدم بر جاده انحراف و لغزش گذارند.
از جمله آثاری که امروزه در سطحی وسیع منتشر گردیده، ترجمه کتابهای برخی اندیشمندان است که تفکرات و معنویات التقاطی خود را مطرح کرده، ذهن خواننده را معطوف و مجذوب خویش میسازند و بهحق، باید خطرات ترویج چنین اندیشههایی را که بنیانهای دینی و معنوی این مرز و بوم را نشانه گرفته، بیش از هر خطر دیگر دانست و آسیبهای آن را که سلامت فکری و عقیدتی مسلمانان جهان را به مخاطره انداخته، بسیار جدی گرفت.
این اندیشمندان راه و روش و عقاید خویش را در قالب تعابیر و الفاظ جذاب عرضه نموده و بدین ترتیب، جوانان مسلمان را به سوی عقاید و افکار خود میکشانند و حال آن که هیچگاه زیبایی عبارات و جذابیت تعبیرات یک کتاب، نمیتواند دلیل حقانیت محتوای آن اثر باشد.
اگرچه آموزههای اینان در گزارههایی از قبیل: «تسلیم، عشق، مراقبه و یا دعا» ارائه میشود و معمولاً محتوای کتابهایشان به واسطه مطالعات مستمر، از آثار اندیشمندان بزرگ دنیا و عرفای بنام جهان اسلام متأثر است، اما چون روحِ جاودان شده اینان در آثارشان از حیطه دین متکامل اسلام خارج است، خوانندگان و پژوهشگرانی را که بدون اطلاع و بهرهمندی از رهنمودهای استادی بصیر و راهنمایی او به سراغ چنین آثاری میروند، در مسیر آیین و عقاید خود قرار میدهند و عملاً به تضعیف اساسیترین آموزههای عرفان ناب اسلامی که همسو با کمال حقیقی انسان است، میپردازند.
به بیان دیگر، هر کس این گونه آثار را که روح حاکم بر آن، طریق غفلت از حقیقت اسلام و انحراف از صراط مستقیم کمال را فراسوی خواننده آن میگسترد، مطالعه کند و تعالیم آن را بر لوح اندیشه و قلب خویش منقش سازد و از راهکارهای آن پیروی نماید، در واقع، به پرستش و اطاعت از نویسنده آن مبادرت ورزیده و گام بر طریق آنان نهاده است؛ چنانکه امام باقر(ع) در اشاره به این معنا میفرماید: «من أصغی إلی ناطق فقد عبده فان کان الناطق یؤدّی عن الله عزّ و جلّ فقد عبد الله و إن کان الناطق یؤدی عن الشیطان فقد عبد الشیطان؛(8) هر کس که به گویندهاى گوش فرا دهد، مانند آن است که او را پرستیده. پس اگر گوینده از خدا گوید، او خدا را پرستیده و چون از زبان ابلیس گوید، او ابلیس را پرستیده».
بنابراین، بیداری و هوشیاری محققان گرامی در برابر چنین امر حساس و مهمی بسیار ضروری مینماید و بایسته است جوانان عزیز و پژوهشگران مسلمان بدین مسئله توجه داشته باشند که پیش از سیر در آثار چنین اندیشمندانی، نیازمند تمسک به ریسمان ولایت و راهنمایی اولیای رحمانی و توجه خالصانه به صاحبان بصیرت و معرفت برای نجات خود میباشند تا هم از ثمرات نیک علم و جنبههای مثبت اندیشه دیگران به طور صحیح بهرهمند گردند و هم در ورطه دوری از عرفان ناب اسلامی و حرمان از حقایق روحپرور و معارف انسانساز آن قرار نگیرند.
پینوشتها:
١. تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص41، ح16، امام علی(ع).
٢. همان، ص111، ح1969، امام علی(ع): «قرآن، بهار دلها و چشمههای علم است».
٣. حجر/9.
۴.نحل/89: «و ما این کتاب را بر تو نازل کردیم که بیانگر همه چیز است».
۵. اسراء/82.
۶. تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ص63، ح756، امام علی(ع).
٧. مشکوةالانوار، ص135.
٨. کافی، ج 6، ص 434، ح 24.
کلمات کليدي : استاد یعقوب قمری شریف آبادی - آسیب شناسی معنویات نوپدید - كتاب
© کپی رایت توسط : عصر مهتاب (کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مطالب فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است .
نوشته شده در تاریخ : 23 شهريور ماه ، 1388 (208 مشاهده)